Middenmacht en onmacht op een veranderend wereldtoneel

CLINGENDAEL GEOSTRATEGISCH PERSPECTIEF 2026-2040

Voor deze foresightstudie zijn acht scenario’s opgesteld die samen een uniek toekomst(en) perspectief bieden op de rol van middenmachten op een veranderend wereldtoneel. Middenmachten kunnen een grote rol spelen in de totstandkoming van een nieuwe wereldorde, maar hebben op dit moment nog niet de doorslaggevende rol. Er bestaat niet alleen middenmacht maar ook ‘middenonmacht’ op het wereldtoneel.

Middenmacht is een relatief begrip – eerder een spectrum dan een binair gegeven. Een middenmacht is een land (of gebied) dat substantiële invloed kan hebben op het handelen van geopolitieke actoren zonder dat het op eigen kracht de wereldorde kan veranderen. ‘De’ middenmacht bestaat daarmee niet. Middenmacht refereert in deze studie grofweg aan landen als India en Rusland aan de bovenkant tot landen zoals Nederland en Egypte aan de onderkant van het spectrum.

Middenmachten hebben de komende jaren de kans om zich proactief en assertief op te stellen en een sleutelrol te pakken in de totstandkoming van een nieuwe geopolitieke toekomst. Tegelijkertijd zullen zij, net als andere spelers, geconfronteerd worden met een grillig wereldtoneel waarop verscheidene spelers, waaronder de grootmachten, zullen proberen hun wil op te leggen. Middenmachten hebben uiteenlopende wereldbeelden en intenties, uiteenlopende visies op de eigen rol en assertiviteit op het wereldtoneel, uiteenlopende capaciteiten op politiek, economisch en militair vlak, uiteenlopende strategische opstellingen, inclusief pogingen om multi-aligned, non-aligned of volledig aligned te blijven, en uiteenlopend succes in het verkrijgen, behouden en inzetten van macht op een veranderend wereldtoneel.

Deze publicatie is de opvolger van de Strategische Monitor 2025-2030.

-

Authors

Koen Aartsma - Strategic Foresight and Intelligence Programme Lead and Senior Research Fellow at the Clingendael Institute

Gijs Verbossen - Senior Research Fellow at the Clingendael Institute

Liam Klein - Research Fellow at the Clingendael Institute

Chiara Schrader - Researcher at the Clingendael Institute

Bart van der Wal - Researcher at the Clingendael Institute